Δήμος Αβδελιώδης: «Σαν σκηνοθέτης είμαι περισσότερο διευθυντής ορχήστρας, παρά εμψυχωτής»

Ο Δήμος Αβδελιώδης είναι ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες δημιουργούς του Θεάτρου. Ο ίδιος μίλησε στο Theaternow.gr για το βραβείο Σκηνοθεσίας Κάρολος Κουν για την παράσταση «Ο επιτάφιος λόγος του Περικλή» που κέρδισε αλλά και για την μέθοδο που ανακάλυψε και χρησιμοποιεί στις παραστάσεις του. Ακόμη, μάς αποκαλύπτει τα επόμενα σχέδιά του ενώ μιλάει για την Τέχνη, το Θέατρο και τη σκηνοθεσία…

Η ενασχόληση μου με την Τέχνη δεν προήλθε από μια απόφαση. Ήταν μία σταδιακή εμπλοκή σε διάφορες συγκυριακές καταστάσεις και γεγονότα απ’ την παιδική ηλικία που με οδηγούσαν σε μια σκάλα. Άρχισα να την ανεβαίνω από 13 χρονών χωρίς να το σκέφτομαι . Αυτή τη σκάλα ανεβαίνω ακόμη ευχάριστα αλλά και πιο συνειδητά. Το πιο σημαντικό κίνητρο για ν΄ ακολουθήσω την Τέχνη, ήταν η προσδοκία της χαράς που δίνει η δημιουργία. Η επίγνωση ότι ακολουθώντας πιστά τους κανόνες, ορίζεις ελεύθερα το θέμα σου, ως προς την μορφή, τον λογικό σχεδιασμό και το τελικό αποτέλεσμα. Τα υλικά εκκίνησης είναι κυρίως τα αισθήματα που έχουμε βιώσει και βιώνουμε, ενώ ο σκοπός είναι το αίσθημα της πληρότητας που αναμένεις, όταν αυτό που συγκινεί εσένα μπορεί να συγκινήσει και τους άλλους.

Τέχνη είναι η δημιουργική πνοή του ανθρώπου να μπορεί να παράγει μοντέλα σκέψης, που μπορούν να επηρεάζουν θετικά και χρήσιμα τις ανθρώπινες κοινωνίες. Είναι το θεϊκό μας κομμάτι που είναι προορισμένο να αναπαράγει μόνο το κοινό καλό. Πρέπει να θεωρήσουμε ότι η Τέχνη δεν ανακαλύφθηκε αλλά εφευρέθηκε∙ και η μεγάλη Αυθεντία της είναι ο Όμηρος. Ο τρόπος που εξελίχθηκε ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός έχει άμεση σχέση με την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, τα δύο έργα που έχουν καταγράψει όλους τους ανθρώπινους χαρακτήρες και έχουν ορίσει τους ηθικούς κανόνες που τους διέπουν. Επηρέασαν και εξέλιξαν όχι μόνο την Τέχνη – Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης, Αριστοφάνης – αλλά και την πολιτική και τη φιλοσοφία και όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Το λέω αυτό γιατί αν θέλουμε να προσθέσουμε ή να αφαιρέσουμε ή να διορθώσουμε κάτι στο σήμερα, πρέπει να το κάνουμε πρώτα στα δύο πρωτογενή αυτά μοντέλα σκέψης, στην αέναη μήτρα δηλαδή που λειτουργεί ως πηγή.

Η σκηνοθεσία για μένα είναι η ανάδειξη ενός κειμένου, είτε θεατρικού, είτε λογοτεχνικού, που το έχω επιλέξει γιατί μου αρέσουν οι ιδέες του και οι εικόνες του και γι’ αυτό αισθάνομαι την ανάγκη να το παρουσιάσω και στους άλλους. Επομένως ως σκηνοθέτης υπηρετώ τον συγγραφέα, αφού μόνο αν αναδειχθεί και ζωντανέψει ο λόγος και η συγκίνηση που ενυπάρχει μέσα στο έργο του, θα δικαιωθούν όλοι ανεξαιρέτως οι συντελεστές της παράστασης.

«Η Τέχνη είναι μια επιστήμη»
Πολλά χρόνια εφαρμόζω μία συγκεκριμένη λογική-μουσική μέθοδο, όπως την ονομάζω. Το λέω αυτό γιατί οι βάσεις που στηρίζεται η σκηνοθεσία μου είναι η λογική διαχείριση της κάθε φράσης και μετά η μουσική της εκτέλεση που γίνεται πλέον συντεταγμένα ως παρτιτούρα. Ανακάλυψα αυτή τη μέθοδο χωρίς να το έχω επιδιώξει, μέσα από απρόβλεπτες συγκυρίες που με ευνόησαν και μου έδωσαν τη δυνατότητα να ανακαλέσω και να παρατηρήσω τον εαυτό μου, στο πως σκεφτόταν και πως ερμήνευε ένα έργο όταν ήμουν επαγγελματίας ηθοποιός. Χρησιμοποιώντας αυτή τη μέθοδο σε 26 παραστάσεις μέχρι τώρα, είχα μόνο καλά αποτελέσματα, γιατί μπορώ να προτείνω, να ελέγχω και να διορθώνω την ερμηνεία του ηθοποιού μέσα από μουσικές παραμέτρους, όπως γίνεται και στη μουσική. Είναι μια τεχνογνωσία που αποτελείται από κανόνες λογικούς και μουσικούς και γίνεται ένα γνωστικό αντικείμενο που μπορεί να το μάθει κάποιος. Γι’ αυτό σαν σκηνοθέτης είμαι περισσότερο διευθυντής ορχήστρας παρά εμψυχωτής.

Το θέατρο είναι ένα μοναδικό και αναντικατάστατο είδος επικοινωνίας, που όταν γίνεται σωστά μπορεί κυριολεκτικά να επηρεάσει και ν’ αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων, μέσα από τη συγκίνηση που προσφέρει. Ένα έργο θεατρικό δεν μας συγκινεί επειδή απλώς είναι ωραίο ή άσχημο. Μας συγκινεί αν μας παρέχει τις πληροφορίες εκείνες που μας δίνουν ενθουσιασμό και πίστη για τη ζωή. Στο θέατρο δεν υπάρχει καμία εγγύηση, αν εμπιστευθούμε μόνο τις καλές μας προθέσεις ή το πάθος μας, εάν δεν έχουμε κατακτήσει την τεχνογνωσία που έχουν οι μουσικοί αλλά και οι χορευτές στη τέχνη τους. Όπως γίνεται και σε όλες τις επιστήμες, γιατί και η Τέχνη είναι επιστήμη, αφού υπάγεται σε κανόνες που μετρούνται με μαθηματικούς και φυσικούς νόμους, οι οποίοι διδάσκονται και μπορούν να γίνουν κτήμα του καθενός.

Το βραβείο Σκηνοθεσίας Κάρολος Κουν για την παράσταση «Ο επιτάφιος λόγος του Περικλή»
Αισθάνθηκα πολύ μεγάλη χαρά που η επιτροπή απέδωσε τιμή στον τρόπο της δουλειάς μου και στον τρόπο που βλέπω το θέατρο. Χτίζω συνέχεια πράγματα κι αυτή η βράβευση βοηθά εμένα και τους ηθοποιούς μου να έχουμε μεγαλύτερη πρόσβαση στο κοινό. Κάνω ποιοτικό θέατρο για όλους. Το λέω αυτό γιατί έχω παρουσιάσει Παπαδιαμάντη, Βιζυηνό, Σολωμό, Χορτάτση, έως και το αρχαίο κείμενο της Απολογίας του Σωκράτη. Κείμενα που θεωρούνται δύσκολες μορφές της ελληνικής γλώσσας, αλλά έχουν γίνει αποδεκτά με μεγάλη προσήλωση και συγκίνηση από το κοινό, ακόμη κι από παιδιά του δημοτικού σχολείου. Το θέατρο πρέπει να απευθύνεται σε όλους. Η τέχνη αυτή γεννήθηκε εδώ στην Αθήνα με πρωτοπόρους τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Ευριπίδη και τον Αριστοφάνη έχοντας αυτόν τον χαρακτήρα. Να μπορούν να απολαμβάνουν όλοι οι Αθηναίοι μέσα από κάθε παράσταση, ακόμα κι αν το θέμα του έργου ήτανε τραγικό. Επομένως η τέχνη στηρίζεται στην απόλαυση, την καλαισθητική συγκίνηση δηλαδή, που συμβαίνει όταν ο θεατής οδηγείται μέσα από τη λογική συνέπεια του έργου, στο να καταλάβει απλά και μόνο τα αίτια που κρύβονται κάτω από τις ανθρώπινες πράξεις. Ταυτόχρονα ενώνονται κάτω από τα ίδια ιδεώδη που αφορούν τις πανανθρώπινες αξίες, τους γραφτούς και τους άγραφους νόμους, που είναι μια βιωματική παιδεία ενός πνευματικού πολιτισμού.

Ο μονόλογος «Ελένη» με την Βερόνικα Αργέντζη και τα επόμενα σχέδια…
Έχω ετοιμάσει προς έκδοση τη μετάφραση της «Απολογίας του Σωκράτη» του Πλάτωνα, που είχα κάνει από το 2015 όταν την πρωτοπαρουσίασα σαν παράσταση με τη συνεργασία του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος. Θα είναι ένα εργαλείο στα χέρια των εκπαιδευτικών, γιατί το έργο αυτό όχι μόνο δεν είναι «αρχαίο», αλλά διαρκώς επίκαιρο, αφού εξηγεί απόλυτα πειστικά, που και γιατί ακριβώς σταμάτησε η ποιοτική εξέλιξη του παγκόσμιου πολιτισμού. Η παράσταση «Ελένη» του Γιάννη Ρίτσου με την Βερόνικα Αργέντζη, όπως και ο «Επιτάφιος του Περικλή» με την Ιωάννα Σπανού, το «Μυρολόγι της Φώκιας» με την Αλεξία Φωτιάδου θα συνεχιστούν σε διάφορα Φεστιβάλ, ενώ «Το Αμάρτημα της μητρός μου» με τον Θεμιστοκλή Καρποδίνη και τη Ρένα Κυπριώτη θα παρουσιασθεί στις 5 Αυγούστου στο Αρχαίο θέατρο της Δωδώνης. Επίσης, χαίρομαι που θα συνεχισθεί από το φθινόπωρο η παράσταση «Με τ’ Ουρανού την Αύρα και το Φως» που παρουσιάσαμε στις 11 Ιουνίου με επιτυχία, κατόπιν εξαιρετικής συνεργασίας με τους εκλεκτούς Καθηγητές 5 Σχολείων Ειδικής Εκπαίδευσης και τα αξιαγάπητα παιδιά τους. Ακόμη στις 12, 13, 14 Σεπτεμβρίου θα παρουσιάσω μετά από πρόσκληση, τις «Ικέτιδες» του Ευρυπίδη από το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

*Στην Τέχνη δεν υπάρχουν δυσκολίες. Υπάρχουν μόνο μικρά ή μεγάλα εμπόδια τα οποία όμως ξεπερνιούνται. Αλίμονο αν ξεκινάς και έχεις στο μυαλό σου την δυσκολία κι όχι την προσδοκία του καλού αποτελέσματος.