Η Ιώβη Φραγκάτου ανήκει σε μία νεότερη γενιά ηθοποιών, που έχει καταφέρει να ξεχωρίσει από τα πρώτα της κιόλας βήματα στο θεατρικό σανίδι και δη με ρόλους – πρόκληση. Έναν τέτοιο ρόλο κρατά και, φέτος, στην παράσταση «Αρχιμάστορας Σόλνες», υποδυόμενη τη νεαρή Χίλντα. Η ηθοποιός μιλάει στο Theaternow.gr για την απόφασή της να σπουδάσει υποκριτική και την εσωτερική ανάγκη που της καλύπτει. Επιπλέον, μας εξομολογείται ότι «δεν θα μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου επαναπαυμένο, να ανακυκλώνεται στα ίδια και τα ίδια». 

Κατ’ αρχάς, θα ήθελα να μας πεις δυο λόγια για εσένα…
Γεννήθηκα και μεγάλωσα σε ένα καταπράσινο και αραιοκατοικημένο προάστιο της Αθήνας, κοντά στον Μαραθώνα, όπου ήρθα σε άμεση επαφή με τη φύση, αλλά και με την έννοια της «γειτονιάς». Θυμάμαι ακόμη ότι όλα τα παιδιά βγαίναμε με τα ποδήλατα στις πλατείες, κι ότι γνωριζόμασταν όλοι μεταξύ μας, σαν να ζούσαμε σε χωριό!

Η υποκριτική πώς μπήκε στη ζωή σου δεδομένου ότι σπούδασες ενδυματολογία και χορό;
Το ήθελα από μικρή, αλλά κανείς δεν το έπαιρνε στα σοβαρά όταν το έλεγα! Οπότε όταν τελείωσα με τις σπουδές μου στην ενδυματολογία και τον χορό, πήρα την απόφαση να δώσω εξετάσεις στο Εθνικό Θέατρο και μετά τα πράγματα πήραν τον δρόμο τους.

Υπήρξε κάποια παράσταση που να είδες και να έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε αυτή την απόφαση;
Ναι, είχα δει ένα ανέβασμα του έργου «Το μεγάλο ταξίδι μιας μέρας μέσα στη νύχτα» με τον Δημήτρη Καταλειφό, την Ράνια Οικονομίδου, τον Άλκη Κούρκουλο και τον Κώστα Βασαρδάνη. Αυτή η παράσταση με ταρακούνησε τόσο, που με έκανε να μην φοβάμαι να κάνω πράξη τη σκέψη μου να ασχοληθώ με το θέατρο. Αργότερα, έπαιξα τον ρόλο της Καθλίν σε αυτό το έργο.

Αντέδρασαν οι δικοί σου άνθρωποι στο άκουσμα της απόφασης σου;
Φυσικά και αντέδρασαν, γιατί πίστευαν ότι δεν είναι μία ώριμη απόφαση, ότι ήταν ένα πυροτέχνημα. Αφού για να μην ταραχτεί ο παππούς μου με τον επαγγελματικό αυτό προσανατολισμό, του έλεγαν πως το κάνω σαν χόμπι, ενώ στην πραγματικότητα θα γινόμουν δασκάλα!

Ποια εσωτερική ανάγκη σου καλύπτει το θέατρο και γι’ αυτό τον λόγο το κάνεις;
Το να ασχολείται κανείς με το θέατρο και με οποιαδήποτε άλλη μορφή τέχνης, βοηθά το πνεύμα του να μείνει ζωντανό! Η τέχνη έχει τη δύναμη να αφυπνίζει συνειδήσεις, να φέρνει στην επιφάνεια βαθιές ανθρώπινες ανάγκες, να μας εξελίσσει και να ενισχύει τη ροπή μας προς τη συλλογικότητα. Χωρίς αυτήν την ενασχόληση ή έστω την απλή επαφή, πιστεύω πως χανόμαστε ο καθένας στον δικό του μικρόκοσμο, που μας οδηγεί σε λήθαργο.

Οι σπουδές πάνω στον χορό σε βοηθάνε σε κάτι στο θέατρο;
Αν αναλογιστεί κανείς πως το σώμα είναι αυτό από το οποίο περνούν τα πάντα στο θέατρο – άρα ένα σπουδαίο εργαλείο για τον ηθοποιό, ώστε να «υπάρξει» επάνω στη σκηνή – το να έχεις αποκτήσει σωστή αντίληψη και έλεγχο αυτού μέσα από τον χορό ή τη γυμναστική, σε βοηθάει οπωσδήποτε στο να εκφράσεις καθαρότερα αυτό που απαιτεί ο ρόλος σου κάθε φορά.

Τι θυμάσαι από τα χρόνια που φοίτησες στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου;
Δεν θυμάμαι τόσο γεγονότα που συνέβησαν μεμονωμένα, όσο συναισθήματα. Ήταν μία εποχή που τα ζούσαμε όλα στο κόκκινο, με αυτήν την ένταση της εγρήγορσης που έχει κάποιος όταν είναι σε νεαρή ηλικία και νιώθει ενθουσιασμένος που ξεκινάει να ασχολείται με κάτι που του αρέσει πολύ.

Υπάρχει κάποια συμβουλή που να την ακολουθείς σαν κανόνα στην προσωπική ή επαγγελματική σου ζωή;
Μη ξεχνάς στις συνεργασίες σου την προηγούμενη συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντί σου.

Ο δρόμος ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα ή αντιμετώπισες δυσκολίες;
Κανενός ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα, ακόμη κι εκείνων που μπορεί να έχουν χρόνια εμπειρίας πίσω τους. Κι εφόσον το θέατρο είναι μία επίπονη κατάσταση από μόνο του, θα ήταν ψέμα να πω ότι δεν αντιμετώπισα δυσκολίες ή ότι δεν αντιμετωπίζω.

Σε άγχωσε ποτέ το γεγονός μήπως κάποιος εστιάσει περισσότερο στην εξωτερική εμφάνιση παρά στο ταλέντο σου;
Δεν με άγχωσε, γιατί δεν εστίασα ποτέ εκεί ως τώρα. Αυτό που με ενδιαφέρει πάντα είναι να έχω ξεκαθαρίσει μέσα μου τους λόγους για τους οποίους θέλω να είμαι σε μία δουλειά και βέβαια, να έχω σαφή μεθοδολογία στο μυαλό μου για το πως θα δουλέψω έναν χαρακτήρα, ώστε να κάνω τη δουλειά μου όσο πιο καλά γίνεται.

Παρά το νεαρό της ηλικίας σου έχεις συνεργαστεί με πολύ σημαντικούς σκηνοθέτες, οι οποίοι σου ανέθεσαν και δύσκολους ρόλους…
Όντως, οι ρόλοι που μου ανατέθηκαν μέχρι σήμερα ήταν ρόλοι σημαντικής δυσκολίας, ειδικά για έναν νέο ηθοποιό. Παρ’όλα αυτά προσπάθησα να τους προσεγγίσω χωρίς φόβο, αλλά πάντα με σεβασμό. Καμιά φορά, λόγω του νεαρού της ηλικίας, νιώθουμε άτρωτοι, όχι γιατί έχουμε άγνοια κινδύνου, αλλά γιατί παίρνουμε ρίσκα χωρίς να φοβόμαστε την αποτυχία. Μάλλον αυτό συμβαίνει και στη δική μου περίπτωση. Μου αρέσει να παίρνω ρίσκα για να εξερευνώ νέα μονοπάτια. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ τον εαυτό μου επαναπαυμένο, να ανακυκλώνεται στα ίδια και τα ίδια.

Ποια συνεργασία θεωρείς ότι αποτελεί σταθμό στην, μέχρι τώρα, πορεία σου;
Το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό είναι η Κασσάνδρα, στο ανέβασμα του «Αγαμέμνονα» σε σκηνοθεσία Τσέζαρις Γκραουζίνις. Ήταν μία παράσταση που παρακολούθησαν 15.000 θεατές, κι εκτός αυτού ένας ρόλος που απαιτούσε πολύ σκληρή προεργασία για να τον χτίσει κανείς. Ωστόσο, δεν πιστεύω πως ένας ηθοποιός μπορεί να θεωρήσει μόνο έναν ρόλο τόσο σημαντικό, ώστε να τον σημαδέψει σε όλη την μετέπειτα πορεία του. Κάθε ρόλος είναι ένας σταθμός, γιατί κάθε φορά καλείσαι να συνεργαστείς με διαφορετικούς ανθρώπους, από τους οποίους αντλείς και διαφορετικά ερεθίσματα.

Φέτος, πρωταγωνιστείς στη παράσταση “Αρχιμάστορας Σόλνες”, που παρουσιάζεται στο Θέατρο Ιλίσια. Μίλησε μου για αυτή τη συνεργασία…
Αυτή η συνεργασία χαρακτηρίζεται από πολλή γενναιοδωρία, κάτι που μου δημιουργεί έντονο συναίσθημα ευγνωμοσύνης που είμαι σε αυτήν την παράσταση.  Νιώθω τυχερή γιατί κατά την προετοιμασία της παράστασης, συνεργαστήκαμε αληθινά δημιουργικά με την σκηνοθέτιδα μας, Αθανασία Καραγιαννοπούλου. Είναι σπάνιο, ειδικά στην εποχή μας, ο σκηνοθέτης να ακούει τη γνώμη του ηθοποιού σε ό,τι έχει να κάνει με την απόδοση του ρόλου του ή να του αφήνει, ενίοτε, χώρο για αυτοσχεδιασμό. Επίσης, είναι πολύ σπουδαίο να συνυπάρχεις με ηθοποιούς που έχουν διανύσει χιλιόμετρα στη δουλειά, όπως ο Γρηγόρης Βαλτινός και να εισπράττεις την εκτίμησή τους ή να βλέπεις καθημερινά πως σου αφήνουν το περιθώριο να αφήσεις το δικό σου θεατρικό αποτύπωμα. Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να πούμε επίσης, ότι το συγκεκριμένο έργο του Ίψεν είναι ένα «δύστροπο» έργο, ως προς τη γραφή του, που γίνεται βατό για τον θεατή και κρατάει το σασπένς ζωντανό, μέσα από τον τρόπο που επέλεξε να το αποδώσει η Αθανασία Καραγιαννοπούλου.

Κρατάς τον κομβικό ρόλο της νεαρής Χίλντα, η οποία εισβάλει στη ζωή του Σόλνες. Τι σε δυσκόλεψε σε αυτό τον ρόλο;
Σε πρώτη φάση με δυσκόλεψε το ότι δεν μας είναι σαφές αν είναι υπαρκτό πρόσωπο ή όχι. Στο κείμενο, παρά το ότι το έργο έχει αυτοβιογραφικά στοιχεία, δεν διασαφηνίζεται ποτέ αν η Χίλντα είναι όντως το κορίτσι που είχε γνωρίσει κάποτε ο Σόλνες ή αν είναι ένα πλάσμα της φαντασίας του, που αντικατοπτρίζει τον εσωτερικό του κόσμο. Άρα εκεί έπρεπε να μετρήσουμε το πόσο «απόκοσμη» θα έπρεπε να παρουσιαστεί στον θεατή.  Ύστερα, υπάρχει και ο διπλός της ρόλος. Από τη μία φέρνει το φως στη ζωή του Σόλνες κι από την άλλη τον οδηγεί στον θάνατο. Έχει μία φωτεινή πλευρά δηλαδή και μία σκοτεινή, που προσεγγίζει το φαντασιακό. Αυτή η μετάβαση από τη μία πλευρά στην άλλη, ήταν επίσης μία πρόκληση για μένα.

Έχεις κοινά στοιχεία με την ηρωίδα;
Έχω αρκετά, με κυριότερο την αισιοδοξία και την τόλμη.

Που κρύβεται το βαθύτερο νόημα του έργου;
Το έργο αυτό έχει ως στόχο να υμνήσει την ελευθερία του ανθρώπου, ακόμη και όταν ο ίδιος νιώθει πως έχουν χαθεί όλα και δεν έχει τη δύναμη να αλλάξει τη ζωή του. Ο Σόλνες και ο κόσμος που τον περιβάλλει έχουν πεθάνει εσωτερικά και η ζωή τους έχει προσπεράσει.  Γι’αυτό ο ίδιος εκδηλώνει εμμονική φοβία σε οτιδήποτε «νέο» προσπαθεί να εισβάλλει σε αυτόν τον κόσμο. Τη στιγμή που εμφανίζεται η Χίλντα, η ζωή και η χαρά εισβάλλουν στο ζοφερό του περιβάλλον και παρά το γεγονός ότι και αυτή, έχει σκοτεινές πλευρές που αφορούν στη φιλοδοξία της, έρχεται για να σηματοδοτήσει πως δεν είναι καταστροφική η συντριβή του γήρατος από τα νιάτα, αλλά ανανεωτική. Οι περισσότεροι χαρακτήρες της ιστορίας αναβαπτίζονται μέσα από τη δύναμη της νιότης και αυτό είναι τελικά το αισιόδοξο κομμάτι του έργου .

Ένα ερώτημα που θέτει η παράσταση είναι: “ Έχετε προσέξει ποτέ πόσο γοητευτικό, πόσο προκλητικό είναι… το αδύνατο;”. Ποια είναι η δική σου απάντηση;
Αυτό το ερώτημα προέκυψε από μία φράση που είχε γράψει ο Ίψεν σε μία νεαρή κοπέλα με την οποία αλληλογραφούσε, ότι είναι «υψηλή, οδυνηρή ευτυχία να παλεύεις για το απρόσιτο». Προσωπικά, βρίσκω γοητευτικό το να επιδιώκει κάποιος το αδύνατο, μόνο και μόνο για την προσπάθεια, γιατί μαθαίνει πολλά μέσα από αυτή τη διαδικασία. Αν όμως έχει προσδοκίες να το επιτύχει, τότε ο δρόμος είναι πολύ δύσκολος, κοστίζει συναισθηματικά και μπορεί να τον οδηγήσει σε τρομερή στασιμότητα.

Ο έρωτας είναι κινητήριος δύναμη;
Παλαιότερα σκεφτόμουν πολύ πεσιμιστικά σε σχέση με τον έρωτα. Μεγαλώνοντας πιστεύω πως είναι κινητήριος δύναμη, σε όλες του τις εκφάνσεις – είτε πρόκειται για μία σχέση, είτε για τον «δημιουργικό» έρωτα που νιώθει κανείς γι’αυτό που έχει επιλέξει να κάνει στη ζωή του – και είναι ωραίο να πιστεύει κάποιος στη δύναμή του, αλλιώς δεν ζει.

Η Χίλντα θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι και η τιμωρός του Σόλνες;
Η Χίλντα είναι πιο πολύ άγγελος, παρά τιμωρός, γιατί βοηθάει εν τέλει τον Σόλνες να βρει τον εαυτό του.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος δαίμονας του ανθρώπου;
Να απαλλαγεί από τα κοινωνικά πρέπει και να ωριμάσει συναισθηματικά.

Ποια είναι τα επόμενα επαγγελματικά σου σχέδια;
Είμαι σε συζητήσεις για το καλοκαίρι και την επόμενη χρονιά, αλλά ακόμη δεν έχω κάτι ανακοινώσιμο.

INFO: Η παράσταση “Αρχιμάστορας Σόλνες” παρουσιάζεται στο Θέατρο Ιλίσια (Παπαδιαμαντοπούλου 4 & Βασιλίσσης Σοφίας) κάθε Τετάρτη και Κυριακή, στις 18.00, Πέμπτη, στις 20.00, Παρασκευή και Σάββατο, στις 21.00.